Zrób to po 30-ce, żeby mieć finansowy spokój na kolejne 30 lat

Podcast: Odtwarzaj w nowym oknie | Pobierz (Czas trwania: 22:22 — 51.6MB) | Umieść link

Subskrybuj: Apple Podcasts | Spotify | Android | RSS

Trzydziestka to moment, w którym orientujesz się, że to już nie ten sam kac co kiedyś. Ale mało kto zauważa, że właśnie wszedł w jedyną dekadę życia, w której ma naraz dwie rzeczy: jeszcze dużo czasu i już trochę pieniędzy. W tym artykule, przez pryzmat własnych doświadczeń, opisuję jak z finansowego punktu widzenia, nie zmarnować tej dekady życia.

Mam 39 lat i powoli dociera do mnie, że statystyczny półmetek życia mężczyzny mam za sobą. Za chwilę, jako czterdziestolatek, będę w średnim wieku.

Daje mi to do myślenia — i naturalnie moje rozważania skręcają na pole finansów. W tym artykule pokażę Ci pięć celów, które postawiłbym swoim pieniądzom na czwartą dekadę życia, żeby przez kolejne trzydzieści lat nie musieć się o nie martwić. Powiem też, co sprawdziło mi się świetnie, a co zrobiłbym dziś inaczej.

Zacznę jednak od czegoś innego: od ściemy, którą serwują nam w sprawie wieku media społecznościowe.

Nie daj sobie wmówić, że jesteś w tyle!

Pierwsza rzecz, którą powiedziałbym samemu sobie sprzed dziewięciu lat, brzmi:

Nie daj sobie wmówić, że jesteś w tyle.

Pamiętam jak dziś to poczucie winy i frustracji: Już trzydziestka, a ja nie mam ani miliona na koncie, ani własnej firmy, ani mieszkania. Robiłem sobie wyrzuty: Dlaczego tak mało osiągnąłem? Co jest ze mną nie tak?!

Dziś widzę, że problem był w punkcie odniesienia.

Skąd bierze się poczucie, że wszyscy dookoła są bogatsi?

Internet, telewizja i przede wszystkim social media faszerują nas obrazami „sukcesfulnych” dwudziestolatków. Luksusowe apartamenty, egzotyczne podróże, drogie samochody. Młodzi, piękni, bogaci. Codziennie przewijasz tych dwudziestoletnich milionerów, a Twój mózg raportuje: „to jest częste, to jest norma”.

To zjawisko ma swoją nazwę w ekonomii behawioralnej — heurystyka dostępności. Oceniamy, jak częste jest zjawisko, po tym, jak łatwo przychodzą nam do głowy przykłady.

A statystyki pokazują, że ten obrazek z mediów społecznościowych to fikcja.

Jak naprawdę wygląda relacja majątku do wieku?

• Przeciętny Polak kupuje mieszkanie na kredyt hipoteczny koło 36-go roku życia.
• Średni wiek założyciela startupu w Dolinie Krzemowej to 41 lat
• A tylko 1 na 5 nowo mianowanych prezesów w europejskich spółkach giełdowych miał mniej niż 50 lat
• To zresztą jest spójne z tym, co pamiętam o zamożnych klientach polskich banków. Polski milioner jest dobrze po pięćdziesiątce i wcale nie rozbija się swoim lambo po mieście.

Sukces finansowy wymaga czasu i zaangażowania. Mając 30 lat, jesteś dopiero na wczesnym etapie finansowej drogi.

Jedyny benchmark, który ma sens

Jedynym punktem odniesienia, do którego warto się porównywać, jesteś Ty sam. Ścigaj się sam ze sobą.

A jeśli myślisz teraz: „no dobra, ale ja naprawdę przehulałem całą dwudziestkę i czuję, że jestem finansowo mocno do tyłu” — to nic straconego. Twoja dwudziestka to był okres rozgrzewki.

To, czego nie zrobiłeś przed trzydziestką, waży mniej niż to, co zrobisz przez najbliższe dziesięć lat.

Dlaczego akurat ta dekada jest tak ważna?

Żeby jednak nie było zbyt pobłażliwie: okres między trzydziestką a czterdziestką jest dla Twoich finansów cholernie ważny. To, co zrobisz — albo czego nie zrobisz — w tej dekadzie, będzie miało ogromny wpływ na Twoją zamożność i jakość życia później.

No właśnie: później. Nie będę Ci mydlił oczu, że po trzydziestce szybko staniesz się bogaty.

Statystycznie trzecia dekada życia to nie jest wyścig na finansowy szczyt i cieszenie się widokiem. To trudny etap finansowej aklimatyzacji.

Czego finanse mogą się nauczyć od himalaistów?

Tak jak w himalaizmie. Szczytów nie zdobywa się tak, że wstajesz rano, wypijasz kawę i w papuciach wychodzisz na ośmiotysięcznik. Nie, nie, nie.

Zanim ktokolwiek skieruje się na szczyt, przez długi czas buduje odporność i formę. Przez kilka tygodni kursuje w górę i w dół między pośrednimi obozami wysokościowymi. To się nazywa aklimatyzacja. A ten, kto ją pominie, jest zwożony na noszach.

Każdy z nas ma swoją własną finansową górę do zdobycia i własną ścieżkę do wytyczenia. Nie ma jednego utartego szlaku. Ale są wspólne elementy aklimatyzacji, które trzeba zaliczyć — i te kamienie milowe są uniwersalne.

Wybrałem pięć moim zdaniem najważniejszych.

Kamień milowy 1: stabilna baza startowa

Jeśli masz na karku trzy dychy, a w portfelu same kredyty, to pierwszym kamieniem milowym bezapelacyjnie jest zbudowanie stabilnej bazy startowej. Składają się na to dwie rzeczy:

Wyczyszczone długi. Jak to wygląda u trzydziestolatków?

• Według badania CBOS to właśnie wśród trzydziestolatków jest największy odsetek osób z zadłużeniem — sześćdziesiąt procent gospodarstw domowych.
• W głównej mierze to zapewne efekt kredytów hipotecznych. Te są dla większości z nas niezbędne przy tak drogich nieruchomościach i mają finansowy sens.
• Co innego kredyty konsumpcyjne. Nie ma mowy o bogaceniu się, jeśli u nogi ciągniesz kulę chwilówek albo ratujesz się co chwila kartą kredytową.
• Niszczycielski wpływ mają też: raty 0%, leasingi na samochód, odroczone płatności — plaga ostatnich lat. Te ostatnie są jak karta kredytowa na sterydach. Kiedy Ci się powinie noga, sieją w portfelu spustoszenie gorsze od chwilówek.

Jeśli jako dwudziestolatek zdarzyło Ci się pojechać na pożyczce, można to zwalić na błędy młodości i okres usamodzielniania się. Ale mając trójkę z przodu, najwyższa pora postawić twardą granicę: żadnych nowych długów konsumpcyjnych i jak najszybsza spłata dotychczasowych. Tym bardziej, że bycie na zero nie wystarczy. Potrzebujesz drugiego elementu.

Poduszka bezpieczeństwa. Odłożone środki, które zamortyzują nieprzewidziane wydatki. Już nie tylko Twoje, ale też osób, z którymi budujesz życie. A po trzydziestce możesz być pewny, że będzie co amortyzować.

Absolutne minimum to poduszka bezpieczeństwa o równowartości trzymiesięcznych wydatków. Ja zalecałbym raczej celować w sześć miesięcy albo więcej.

Z perspektywy czasu widzę, że brak kredytów i duża poduszka bezpieczeństwa bardzo pomogły mi w podejmowaniu ryzyka, gdy zmieniałem życiowy kurs.

Kamień milowy 2: wywalczona podwyżka

Masz bufor finansowy? To pora wziąć się za najważniejszy punkt tego zestawienia. Drugi kamień milowy to wywalczona podwyżka zarobków.

Trzydziestka to ten moment, w którym trzeba się określić karierowo, skoncentrować na wybranym kierunku i metodycznie zwiększać zarobki.

Spójrz na medianę zarobków w Polsce, czyli kwotę dokładnie po środku — połowa osób zarabia mniej, połowa więcej.

Największy przyrost zarobków odbywa się między 25. a 45. rokiem życia, a okresem krytycznym jest właśnie trzecia dekada życia. Potem statystyczny Polak dochodzi do sufitu.

Tylko ważne zastrzeżenie:

Wzrost wynagrodzeń nie zadzieje się sam, musisz go sobie wywalczyć.

A po drugie, nie musisz być statystycznym Polakiem, tylko celować w ponadprzeciętne zarobki. Dołóżmy do obrazka dane o średnich zarobkach w Polsce. Tu wnioski są już nieco inne.

Gdy wchodzisz na rynek pracy, razem z rówieśnikami zarabiacie z grubsza podobne pieniądze — średnia jest blisko mediany. Ale po trzydziestce peleton się wydłuża i różnice robią się wyraźne. Część osób zaczyna zarabiać dużo więcej i podnosi średnią.

W liczbach wygląda to tak, że średnia jest wyższa od mediany o:

• 10,5% w grupie do 24 lat,
• 20,6% w grupie 25–34 lat
• 28,0% w grupie 35–44 lat

Co więcej. Widać, że zarobki najlepiej zarabiających dalej rosną z wiekiem (średnia w jasnym trendzie wzrostowym, tam gdzie mediana już stoi w miejscu). Masz więc ogromne pole do zwiększania zarobków — ale wymaga to aktywnego kierowania swoją karierą i walki o swoje.

Z własnego doświadczenia gorąco zachęcam Cię do trzech rzeczy.

• Po pierwsze: ustal sobie już dziś datę, kiedy pójdziesz w obecnej pracy porozmawiać o podwyżce. Nic nie ryzykujesz, a możesz dużo ugrać.
• Po drugie: jeśli czujesz, że uderzasz głową w sufit zarobków w obecnym miejscu — rozejrzyj się. Nic tak nie pomaga na rynku pracy jak „otwartość na nowe wyzwania poza strukturami obecnej organizacji”. Zresztą najłatwiej szukać alternatyw wtedy, gdy jesteś zatrudniony i nie działasz pod presją. Wybierz się na kilka rozmów kwalifikacyjnych, choćby po to, żeby nabrać wprawy i rozeznania. I odkurz swoją sieć kontaktów — mnóstwo ofert pracy rozchodzi się z polecenia.
• Po trzecie — i to jest to, co z perspektywy czasu najbardziej chciałbym powiedzieć młodszej wersji siebie: ryzykuj wcześniej. Kiedy już wiedziałem, że chcę przejść na własną działalność i zmienić kierunek zawodowy na to, co mnie najbardziej jara, odciągałem w czasie porzucenie złotej klatki w korporacji. Dziś patrzę na to jak na zmarnowane trzy lata. Jeśli więc ciągnie Cię do postawienia na boku własnego biznesu, przebranżowienia, zmiany roli czy po prostu zmiany pracodawcy — zaufaj własnej intuicji. Zrób plan i zaryzykuj. Fortuna sprzyja odważnym.

Kamień milowy 3: opanowane wydatki

Bardzo mocno Ci kibicuję w zwiększaniu zarobków. Jako trzydziestolatek będziesz ich potrzebować bardziej niż na jakimkolwiek innym etapie życia.

Najtrudniejszy, trzeci kamień milowy w tym wieku to opanowanie wydatków i regularne odkładanie pieniędzy — choćby na wkład własny na nieruchomość.

To jest prawdziwe wyzwanie, bo lista kosztów wręcz eksploduje:

• Wynajem mieszkania,
• samochód,
• wesela,
• ubezpieczenia,
• szkolenia zawodowe,
• wyposażenie domu,
• dla młodych rodziców bebikowa puszka Pandory: wózki, szczepienia, ciuszki, zabawki, żłobki.
• … i tu można byłoby wstawić dziesiątki kolejnych pozycji.

Z każdej strony wydatki puchną. Jeśli nic z tym nie zrobisz, jest duże prawdopodobieństwo, że zacznie zostawać za dużo miesiąca pod koniec pieniędzy.

Zamiast patrzeć, na co rozeszły się Twoje pieniądze, potrzebujesz systemu, który z góry powie im, gdzie mają iść. Takim systemem jest domowy budżet.

Pełna zgoda — budżetowanie jest równie fascynujące jak mycie zębów. Ale uwierz mi, że daje fascynujące rezultaty.

Budżetowanie to nie jest upierdliwe zbieranie paragonów ani rezygnowanie z kawy na mieście. To wyznaczanie zadań swoim pieniądzom. Każda złotówka dostaje robotę do wykonania: ta idzie na czynsz, ta na wkład własny, a ta na weekend, którego nie chcesz sobie odpuścić.

I tu jest cała różnica. Bez budżetu liczysz, że coś zostanie. Z budżetem planujesz, że zostanie. Gdy wprowadzisz budżet, dzieją się trzy rzeczy.

• Odzyskujesz kontrolę nad wydatkami.
• Uodparniasz się na inflację stylu życia — bo każda podwyżka ma z góry przydzielone miejsce.
• Pozbywasz się poczucia winy, że wydajesz pieniądze. To akurat zmieniło u mnie najwięcej.

Budżet nie jest po to, żeby sobie odmawiać i ścibolić. Jest po to, żeby świadomie wybrać, jakim wydatkom mówisz „tak”.

Wiem jednak, że bardzo wiele osób grzęźnie przy pierwszych próbach budżetowania albo szybko zniechęca się do takiego planowania.

Kurs, nad którym pracujemy

Dlatego całym zespołem Finansów Bardzo Osobistych szykujemy pomoc dla wszystkich, którzy mierzą się właśnie z uszczelnianiem wydatków, projektowaniem budżetu i budowaniem zdrowych nawyków finansowych. Tak, żeby wreszcie mieć więcej pieniędzy.

Jaramy się, bo już w październiku zaprosimy Cię do kursu, który krok po kroku prowadzi do ogarniętych finansów. Już teraz możesz dołączyć do listy zainteresowanych, żeby nie przegapić najlepszych warunków na premierze.

Kurs „Ogarnij finanse krok po kroku” — premiera w październiku 2026. Uporządkujesz wydatki, zbudujesz budżet i dostaniesz jasny plan: jaki finansowy krok zrobić teraz, a co może poczekać.

Kamień milowy 4: nawyk długoterminowego inwestowania

Zaniedbanie tego punktu w trzeciej dekadzie życia ma potem bardzo kosztowne konsekwencje. Mowa o wdrożeniu nawyku długoterminowego inwestowania.

Wiem, wiem — przy tylu wyzwaniach tego etapu życia to nie wydaje się być dobry moment na inwestowanie. Jasne, że od ręki wymienisz kilka bardziej pilnych potrzeb.

Ale zanim skończą się te pilne tematy, stracisz największego sojusznika w pomnażaniu oszczędności: czas. Zobacz, jaką różnicę robi dziesięć lat.

Załóżmy, że lokujesz 200 zł miesięcznie w hipotetyczną inwestycję, która równo pracuje na 5% w skali roku aż do Twojej 65-ki. Zaczynając jako 25-latek, zgromadziłbyś na koniec 305 tys. zł. Osoba, która wystartowałaby dekadę później, uzbiera 166 tys. zł. Prawie dwukrotna różnica.

Tak działa magia procentu składanego. Twoje dotychczasowe zyski też zaczynają pracować i generują zyski od zysków. Ten mechanizm działa bardzo wolno. Trzeba serio dekad, żeby go zauważyć. Ale im więcej czasu dasz swojej inwestycji i im wyższą — powtarzalną — stopę zwrotu osiągniesz, tym większą dźwignią będzie procent składany.

Matematyka finansowa daje prosty wniosek: najlepiej zaczynać inwestować jako dwudziestolatek… No tak, tylko już widzę ten tabun 25-latków, którzy poświęcają co miesiąc kilkaset złotych na inwestycje z horyzontem czterdziestu lat. Miło mi spotykać w naszej społeczności takich prymusów, ale wiem, że to wyjątki.

Dwudziestolatkowie mają czas, ale nie mają pieniędzy. Czterdziestolatkowie mają pieniądze, ale dużo mniej czasu na rozhuśtanie inwestycji. Ty jako trzydziestolatek masz jedno i drugie — czas oraz dyscyplinę, żeby wykroić co miesiąc kwotę do zainwestowania.

Jeśli chcesz, możesz jeszcze dogonić dwudziestolatków-prymusów. Wystarczy zwiększyć odkładaną kwotę — na przykład z 2 na 5 stów miesięcznie.

Najważniejsze, żeby nie odkładać tego na „kiedyś”. Każde opóźnienie osłabia efekt procentu składanego. Jeśli chcesz osiągnąć taki sam efekt jak ktoś, kto wystartował wcześniej, to szacuję, że za każdy rok zwłoki musiałbyś wpłacać miesiąc w miesiąc o 4–8% więcej.

Innymi słowy: jako 35-latek trzeba by odkładać miesięcznie 260–470 zł, żeby uzyskać ten sam efekt co przy 200 zł dekadę wcześniej.

Stopa zwrotu	Start w wieku 25 lat	Start w wieku 35 lat	O ile % większa regularna wpłata?
0%	200 zł/m-c	266,67 zł/m-c	+33,3%
3%	200 zł/m-c	317,83 zł/m-c	+58,9%
5%	200 zł/m-c	366,72 zł/m-c	+83,4%
8%	200 zł/m-c	468,48 zł/m-c	+134,2%

Źródło: obliczenia własne FBO

Im wyższą stopę zwrotu przyjmiemy, tym trudniej gonić. Ale to są jeszcze znośne „kary” za późniejszy start. Po czterdziestce te kwoty brutalnie rosną.

Nieważne, od jakiej kwoty — po prostu zacznij. I jedna podpowiedź: zrób to od razu na antypodatkowym pokrowcu. W długoterminowym inwestowaniu zacząłbym konkretnie od Indywidualnego Konta Emerytalnego, czyli IKE. To specjalny rodzaj konta, z którego możesz sięgnąć po pieniądze, jeśli będą potrzebne, a przy tym nie musisz się martwić o zawiłości podatkowe przy inwestowaniu. Mamy tu wręcz opcję, żeby w ogóle nie zapłacić 19-procentowego podatku Belki od zysków.

Rodzajów IKE jest wiele. Ale jeśli kompletnie nie masz sił na naukę inwestowania, to absolutnie najłatwiejszym krokiem na początek — takim, na którym nie masz jak się sparzyć — jest IKE Obligacje z obligacjami detalicznymi indeksowanymi inflacją. Na dziś takie konto dostępne jest tylko w PKO BP.

Sam korzystam z innego IKE — maklerskiego, z ETF-ami. Postawiłem na bardziej zróżnicowany portfel inwestycji: z akcjami, złotem i walutami obcymi. Wierzę, że tak mam większe szanse na zgromadzenie większego kapitału, zabezpieczając po drodze więcej ryzyk.

Kamień milowy 5: własna strategia inwestycyjna

Jeśli chcesz mocniej wykorzystać dźwignię, jaką są inwestycje, i zrobić to z głową, to przełomowym krokiem jest spisanie własnej strategii inwestycyjnej. U mnie to zmieniło najwięcej.

Trzydziestka to świetny moment, żeby raz wykonać tę pracę, stworzyć własną strategię inwestycyjną i zbierać jej owoce przez kolejne dekady.

Masz już bardziej wyczulony radar na ściemy i doceniasz siłę planowania. A strategia inwestycyjna to nic innego jak Twój własny plan na inwestowanie. Z mojego doświadczenia brak takiego planu kończy się na trzy sposoby:

• Pierwszy: uciekasz przed zmiennością. Powiesz sobie: boję się strat, nie będę inwestować w cokolwiek, co się waha. W porządku, tylko to jest kosztem niższej stopy zwrotu i ukrytego ryzyka, którego nie widać na pierwszy rzut oka.
• Drugi: oddajesz decyzję sprzedawcy. Wsadzasz pieniądze w produkt inwestycyjny podsunięty przez pośrednika czy reklamę instytucji finansowej. Wiem, że byłoby wygodnie zdelegować to na zewnątrz — ja się wyłączam, oni biorą odpowiedzialność. Tylko w praktyce oznacza to wyższe koszty inwestowania, a efekty pozostawiające wiele do życzenia.
• Trzeci: nieświadomie uprawiasz hazard swoimi pieniędzmi. Błądzisz na czuja wśród tysięcy instrumentów, kopiujesz zasłyszane rozwiązania, może nawet dajesz się złowić jakiemuś internetowemu guru od inwestycji z magicznym patentem na szybkie i wysokie zyski. I nawet jeśli masz szczęście i na początku ładnie zarobisz, to w którymś momencie passa się odwraca, a Ty kapitulujesz emocjonalnie. A spadki prędzej czy później zawsze przychodzą.

Tak jak nikt nie zadba za Ciebie o Twoje zdrowie i kondycję, tak samo nikt nie ogarnie za Ciebie Twoich decyzji inwestycyjnych. Na szczęście możesz raz stworzyć własną strategię i potem mieć spokój na lata — jak na autopilocie.

5 kamieni milowych na trzydziestkę — podsumowanie

Podsumujmy. Oto pięć kamieni milowych, które warto zaliczyć w trzeciej dekadzie życia:

1. Baza startowa — bez długów konsumpcyjnych i z poduszką bezpieczeństwa.
2. Wywalczona podwyżka.
3. Budżet generujący choćby minimalne nadwyżki.
4. Nawyk długoterminowego inwestowania.
5. Własna, spisana strategia inwestycyjna.

Jeśli osiągniesz tych pięć kamieni milowych i przy nich wytrwasz, to finansowy spokój jest tylko kwestią czasu.

Od którego zacząć?

Wybrałbym z nich na początek tylko jedną rzecz. Tę, która w Twojej sytuacji boli najbardziej.

Czego nauczyła mnie trzydziestka? Tego, że skupienie i konsekwentne małe kroki wygrywają ze zrywami i multitaskingiem. To jest maraton, a nie sprint.

A teraz jestem bardzo ciekaw, jakiej rady Ty udzieliłbyś trzydziestolatkom. Napisz w komentarzu — sam chętnie się czegoś od Ciebie nauczę na ostatniej prostej przed czwórką z przodu. Dzięki za to, że czytasz nasze artykuły!