Pobierz ten plik i w 2026 osiągnij swój najważniejszy cel finansowy!

Podcast: Odtwarzaj w nowym oknie | Pobierz (Czas trwania: 15:22 — 21.5MB) | Umieść link

Subskrybuj: Apple Podcasts | Spotify | Android | RSS

W finansach wiedza to jakieś 20% sukcesu, a cała reszta to metodyczne, konsekwentne działanie. Jeżeli więc kończysz ten rok z poczuciem lekkiego niedosytu i w przyszłym chcesz wreszcie zrobić duże postępy w swoich finansach – to dziś mam dla Ciebie konkretne, darmowe narzędzie, z którego sam co roku korzystam.

Zaszywam się z nim z dala od innych – zwykle między Świętami i Nowym Rokiem – i na spokojnie z nim pracuję. O czym mowa? Przygotowałem dla Ciebie gotowy planer do wypełnienia, a w nim złożony z 7 kroków proces, dzięki któremu będziesz mieć jeden, jasny cel finansowy na przyszły rok i prosty system, który pomoże Ci ten cel osiągnąć. Żadnego pseudo-coachingu, żadnych motywujących gadek tylko oparty na badaniach konkret (w artykule znajdziesz odnośniki do badań, a na końcu ich pełną listę). Daj proszę znać w komentarzu, co myślisz o takim podejściu do planowania celów?

Jak działać z tym plikiem?

Wydrukuj go, zrób sobie pyszną herbatę lub kawę, zaszyj się w ustronnym miejscu, a potem – na spokojnie i bez pośpiechu – zapisz odręcznie odpowiedzi na pytania, które czekają na Ciebie w środku.

Dlaczego w ten sposób? Bo ręczne pisanie sprzyja znacznie głębszemu przetwarzaniu informacji niż pisanie na klawiaturze czy telefonie, co potwierdza wiele badań, jak choćby to, które podlinkowałem na dole artykułu.¹

Link do pobrania pliku znajdziesz na końcu artykułu, a ja tylko krótko opiszę, jak wyglądają poszczególne kroki takiego planowania.

KROK 1: Wyrzuć wszystkie cele finansowe z głowy na papier

Wypisz wszystko, co chciałbyś osiągnąć lub zmienić w swoich finansach w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Zapisuj pomysły duże i małe, konkretne i mgliste. Nie oceniaj ich, nie poprawiaj, nie zastanawiaj się, czy są realistyczne. Na razie po prostu wyrzuć je z głowy. Pisz krótko, hasłowo, jak Ci wygodnie.

W zależności od Twojej obecnej sytuacji finansowej, to mogą być sprawy w rodzaju:
– przygotować pierwszy w życiu miesięczny budżet domowy,
– spłacić jeden kredyt gotówkowy,
– odłożyć fundusz awaryjny w wysokości 2000 zł,
– skończyć budowę finansowej poduszki bezpieczeństwa,
– otworzyć wreszcie IKE itp.

Chodzi nam o tzw. „odciążenie poznawcze” czyli „cognitive offload” – o którym więcej możesz przeczytać np. w badaniu Evana Risko i Sama Gilberta.²  Odciążony umysł przestaje krążyć wokół niedokończonych spraw i może skupić się na planowaniu. Z kolei badanie Matthews (2015) wykazało, że osoby, które spisują swoje cele, realizują je istotnie częściej niż te, które tylko o nich myślą.³

KROK 2: Wybierz tylko jeden – priorytetowy cel

Dla wielu osób to może być trudne, ale próbując złapać kilka srok za ogon nie złapiesz żadnej. Aby ułatwić Ci tę bezwzględną selekcję w pliku znajdziesz podpowiedzi, jak metoda podwójnego Pareto, czy odpowiednio sformułowane pytania w rodzaju:
– Który cel usunąłby największy stres lub niepokój związany z pieniędzmi?
– Gdybyś mógł zrealizować w tym roku tylko jedną rzecz z tej listy, co by to było?”., itd.

Badania jednoznacznie wskazują, że korzyści z planowania znikają, gdy próbujemy realizować wiele celów jednocześnie, bo to prowadzi do paraliżu decyzyjnego i porzucenia działań.⁴ Natomiast skupienie się na jednym celu uruchamia mechanizm tzw. „goal shielding” – czyli czegoś w rodzaju „ochrony najważniejszego celu”. Nasz mózg automatycznie hamuje rozpraszające alternatywy i przekierowuje zasoby poznawcze na główny priorytet.⁵

W tym miejscu chciałbym Cię uspokoić. To, że wybieramy tylko jeden cel, nie oznacza, że z innych rezygnujemy. One poczekają sobie bezpiecznie zaparkowane na naszej liście do czasu, gdy załatwimy nasz najważniejszy temat. Idziemy dalej.

KROK 3: Doprecyzuj swój priorytetowy cel

Gdy wytypowaliśmy już nasz najważniejszy cel, teraz musimy go sparametryzować, aby stał się konkretny, mierzalny i osadzony w czasie. Np. jeśli w pierwszym kroku wybrałeś cel: „Odłożyć wreszcie coś na emeryturę”, to tutaj przeformułujesz go np. tak: „Do 31.12.2026 wpłacę pełny limit 28 260 zł na IKE Obligacje.”.

Klasyczne prace Locke’a i Lathama⁶ nad teorią wyznaczania celów pokazują, że cele konkretne i ambitne prowadzą do znacznie lepszych wyników niż cele ogólne typu „zrobię, co się da”. Myślę, że to jest jasne, więc chodźmy dalej.

KROK 4: Przeanalizuj korzyści i straty

O, i to jest bardzo ciekawy krok i jedna z tych rzeczy, o której kilka lat temu zmieniłem zdanie. W niejednym poradniku natknęliście się pewnie na radę, aby wizualizować sobie osiągniecie celu. Ale badania Gabriele Oettingen wykazały zaskakujący fakt. Otóż samo pozytywne wizualizowanie sukcesu obniża motywację.⁷ 

Sama pozytywna wizualizacja powoduje, że mózg „nagradza się” przyjemną fantazją i traci energię do działania. Znacznie skuteczniejsza jest technika tzw. „mental contrasting” – czyli zestawienie wymarzonej przyszłości z realistycznymi przeszkodami i stratami.⁸

Zderzenie naszej wizji sukcesu z twardą, negatywną rzeczywistością (lub wizją porażki) wytwarza w mózgu napięcie psychiczne, które rodzi potrzebę działania, co bardzo zwiększa zaangażowanie w realizację celu. Właśnie dlatego w tym kroku po jednej stronie tabeli wypisujemy wszystkie pozytywne konsekwencje, dla których warto osiągnąć ten cel, a z drugiej strony wypisujemy wszystkie negatywne konsekwencje, które nas dopadną, gdy tego celu nie osiągniemy.

Przyznam się Wam, że wielokrotnie sięgam do tej tabelki w ciągu roku, kiedy spada mi motywacja do pracy nad moim najważniejszym celem i za każdym razem bardzo mi to pomaga. A właśnie –ważna sprawa. Ten plik absolutnie nie nadaje się do rozpracowywania dużej liczby celów. Jeśli będziecie starali się w ten sposób rozkładać na czynniki pierwsze każdy swój cel, albo kilka celów – zakopiecie się w tym po uszy i guzik wyjdzie z tego całego ćwiczenia. Bardzo, bardzo, bardzo mocno Was uczulam, aby zrobić to dla jednego i tylko jednego celu. Jedziemy dalej.

KROK 5: Przygotuj się na trudności

Wszystko jedno, ile będziesz mieć zapału na etapie planowania, po kilku dniach zapał Cię opuści⁹ i pojawią się większe lub mniejsze przeszkody. Na szczęście wiele z tych przeszkód możesz przewidzieć już teraz. W tym kroku wypiszesz więc to, co może Cię powstrzymać przed realizacją celu oraz nazwiesz trudności, jakie mogą wystąpić. A potem zastosujesz formułę „Jeśli..To…”.

• JEŚLI otrzymam premię w pracy i będę chciał ją wydać na przyjemności… …TO w ciągu 15 minut przeleję 50% tej kwoty na nadpłatę kredytu, a wydam tylko resztę. 
• JEŚLI pod koniec miesiąca „nie starczy” mi na wpłatę na IKE, …TO ustawię automatyczny przelew w dniu wypłaty, aby w kolejnym miesiącu pieniądze odłożyły się automatycznie.

Tutaj stosujemy technikę tzw. „intencji implementacji” (Implementation Intentions), opracowaną przez prof. Petera Gollwitzera.¹⁰ Metaanaliza 94 różnych badań wykazała, że samo posiadanie celu to za mało. Natomiast ludzie, którzy – oprócz wyznaczenia celu – tworzą też proste plany wg formuły „Jeśli – To”, istotnie zwiększają prawdopodobieństwo sukcesu. Dlaczego?

Ponieważ ta formuła tworzy w mózgu silne skojarzenie między sytuacją a reakcją. Gdy pojawia się przeszkoda, Twoje działanie uruchamia się automatycznie, bez świadomego wysiłku i walki wewnętrznej. Szczegółowe wskazówki, które poprowadzą Cię za rękę czekają w pliku, a my teraz przejdźmy do kolejnego kroku.

KROK 6: Podziel swój cel na małe zadania

To przedostatni krok i za chwilę kończymy, więc jeśli czujesz, że jest tego sporo, to pamiętaj o dwóch rzeczach: po pierwsze: opracuj w ten sposób tylko jeden, ten najważniejszy cel. Po drugie: pamiętaj, że to działa, a odrobina wysiłku na tym wstępnym etapie bardzo ułatwi Ci realizację, więc jeśli Twoje dotychczasowe metody nie są wystarczająco skuteczne – spróbuj tej nowej.

O co chodzi w kroku nr 6? Nawet największe projekty składają się z serii pojedynczych zadań, dlatego tu zamieniamy cel w konkretną listę rzeczy do zrobienia. Jeśli ktoś zapisał sobie: Do 31.12.2026 otworzę IKE Obligacje i wpłacę pełny limit 28 260 zł, to może rozpisać ten cel np. tak:

(1) Przypomnieć sobie zasady działania IKE Obligacje na blogu Marcina 
(2) Otworzyć IKE Obligacje w DM PKO BP z dostępem do systemu internetowego 
(3) Złożyć dyspozycję nabywania obligacji EDO w ramach IKE 
(4) Aby odkładanie było automatyczne złożyć w banku stałe zlecenie przelewu na IKE, w każdym 5. dniu miesiąca, itd. 

Dla pełnej jasności – to nie jest żadna współpraca reklamowa z PKO BP – staram się po prostu używać realnych przykładów.

Gdy taka lista zadań już będzie gotowa, wybierzesz z niej następnie tylko 3 zadania, które Twoim zdaniem trzeba zrobić w pierwszej kolejności i nadasz im konkretny termin realizacji – czyli „deadline”. Nie ma sensu komplikować i wyznaczać terminu dla każdego zadania. Jeśli znamy 3 najbliższe zadania i ich termin realizacji, to w zupełności wystarczy.

I została nam w tym kroku już tylko jedna drobna rzecz. Otóż określisz najmniejszy krok, który wykonasz jeszcze dzisiaj lub najpóźniej jutro, aby ruszyć z pierwszym zadaniem do przodu.

Dlaczego to działa? Badania nad realizacją celów pokazują, że duże, odległe cele są znacznie łatwiejsze do zrealizowania, gdy rozbijesz je na kilka bliższych, mniejszych kroków. Albert Bandura¹¹ opisał je jako „proximal goals” – bliższe „podcele”, których osiąganie buduje poczucie sprawczości i postępu. Z kolei Teresa Amabile i Steven Kramer wykazywali, że nawet mały krok w ważnym projekcie („small win”) poprawia nastrój i zwiększa szansę, że będziesz chciał działać dalej.¹²

No dobra, to został nam już ostatni krok!

KROK 7: Przeznacz 5 minut dla finansów

Ci z Was, którzy od lat czytają i oglądają moje materiały mogą się zdziwić, bo znają moje hasło: „20 minut dziennie dla finansów”. Ale w tym roku spędziłem sporo czasu czytając materiały na temat skutecznego działania i to jest kolejny obszar, w którym musiałem zmienić zdanie.

Okazuje się, że 20 minut dla większości osób jest zbyt dużą barierą, szczególnie w dziedzinie, z którą nie czują się komfortowo. Cóż, kiedy nowe fakty przeczą moim dotychczasowym poglądom, to dostosowuję poglądy, a nie na odwrót.

Dlatego od teraz będę promować hasło „5 minut dziennie dla finansów” i dokładnie Wam teraz powiem, na co tych 5 minut przeznaczyć.

Otóż w tym czasie odpowiadamy sobie tylko na 3 proste pytania:

1. Czy zrobiłem dziś choć maleńki krok, aby zbliżyć się do mojego celu? (TAK/NIE)
2. Na jakim jestem teraz etapie? (np. po otworzeniu IKE, przed zrobieniem pierwszego przelewu)
3. Jaki najmniejszy krok zrobię jutro?

(a) Co to dokładnie będzie?
(b) O której godzinie to zrobię?
(c) W jakim miejscu oraz po jakiej czynności?

Na przykład:
Jutro złożę w banku stałe zlecenie przelewu na moje IKE, a będzie to o 14:30, gdy tylko wrócę do biurka po obiedzie.

Gdy to zrobisz, to na końcu jeszcze zaznaczysz swój postęp w kalendarzu, który czeka na Ciebie w przygotowanym pliku.

Dlaczego to działa? Metaanaliza 138 badań (Harkin i in., 2016)¹³ wykazała, że samo monitorowanie postępów zwiększa istotnie szanse realizacji celu. Co więcej, efekt jest silniejszy, gdy postępy są zapisywane (a nie tylko „trzymane w głowie”) i gdy przegląd odbywa się regularnie.  Z kolei badania Phillippy Lally pokazują, że nawyk powstaje średnio po 66 dniach powtarzania tej samej czynności w tym samym kontekście – stała pora, miejsce i „wyzwalacz”.¹⁴  Dlatego łączymy monitoring z budową nawyku, a Twój 5-minutowy przegląd staje się codziennym rytuałem.

Jasne, że 5 minut nie wystarczy, by naprawić swoje finanse – choć stałe zlecenie w banku da się złożyć. Ale 5 minut w zupełności wystarczy, aby nie zgubić naszego celu z radaru, nadać mu odpowiednią wysoką rangę w naszej hierarchii wartości i – co za tym idzie – poświęcić mu czas i zasoby w kolejnych dniach – kosztem mało istotnych bzdur.

Pobierz swój plik na 2026 rok:

Aby pobrać najnowszą wersję pliku na 2026 rok, skorzystaj z poniższego przycisku i wypełnij formularz zapisu:

I jeszcze najserdeczniejsze życzenia dla Ciebie 😊

Dziękuję Ci bardzo serdecznie za ten kolejny wspólnie spędzony rok. Życzę Ci wspaniałych, pełnych miłości Świąt Bożego Narodzenia oraz trzymam z całej siły kciuki, aby rok 2026 był dla Ciebie okresem pełnym sukcesów i bardzo przyjemnych wspomnień. Niech to będzie dla Ciebie piękna podróż, od jednego zrealizowanego marzenia, do kolejnego!

Mam wielka nadzieję, że ten dzisiejszy plik choć trochę Ci w tym pomoże. Daj znać w komentarzu, co myślisz o takim podejściu do planowania i czy masz już jakieś pomysły na to, jak uczynić ten kolejny rok jak najfajniejszym?

🔎 Przypisy

1. Marano, G. i in. (2025). The Neuroscience Behind Writing: Handwriting vs. Typing—Who Wins the Battle? Life, 15(3), 345.
2. Risko, E. F., & Gilbert, S. J. (2016). Cognitive offloading. Trends in Cognitive Sciences, 20(9), 676–688
3. Matthews, G. (2015). Goal research summary. Paper presented at the 9th Annual International Conference of the Psychology Research Unit of Athens Institute for Education and Research (ATINER), Athens, Greece.
4. Dalton, A. N., & Spiller, S. A. (2012). Too much of a good thing: The benefits of implementation intentions depend on the number of goals. Journal of Consumer Research, 39(3), 600-614
5. Shah, J. Y., Friedman, R., & Kruglanski, A. W. (2002). Forgetting all else: on the antecedents and consequences of goal shielding. Journal of Personality and Social Psychology, 83(6), 1261-1280.
6. Locke, E. A., & Latham, G. P. (2002). Building a practically useful theory of goal setting and task motivation: A 35-year odyssey. American Psychologist, 57(9), 705–717
7. Oettingen, G., & Mayer, D. (2002). The motivating function of thinking about the future: Expectations versus fantasies. Journal of Personality and Social Psychology, 83(5), 1198–1212
8. Oettingen, G., Pak, H., & Schnetter, K. (2001). Self-regulation of goal setting: Turning free fantasies about the future into binding goals. Journal of Personality and Social Psychology, 80(5), 736–753.
9. Baumeister, R. F., & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the greatest human strength. Penguin Press.
10. Gollwitzer, P. M., & Sheeran, P. (2006). Implementation intentions and goal achievement: A meta-analysis of effects and processes. Advances in Experimental Social Psychology, 38, 69–119.
11. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: Freeman.
12. Amabile, T. M., & Kramer, S. J. (2011). The Progress Principle: Using small wins to ignite joy, engagement, and creativity at work. Harvard Business Review Press.
13. Harkin, B., Webb, T. L., Chang, B. P. I., et al. (2016). Does monitoring goal progress promote goal attainment? A meta-analysis of the experimental evidence. Psychological Bulletin, 142(2), 198–229.
14. Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009.

Marcin Iwuć

Założyciel FBO i finansista z międzynarodowym tytułem CFA (Chartered Financial Analyst). Po 11 latach w branży inwestycyjnej i bankowej rzucił etat, by zbudować firmę uczącą mądrego dbania o finanse. Autor bestsellera Finansowa Forteca (ponad 130 000 sprzedanych egzemplarzy). Pragnie dotrzeć z wiedzą finansową do 15 milionów osób.