Marcin Iwućautor bloga Finanse bardzo osobiste

Twoja historia kredytowa w BIK

Kiedy się przyda i jak skutecznie ją zbudować?

Partnerem merytorycznym niniejszej publikacji jest:

Tytuł: Twoja historia kredytowa w BIK

Autor: Marcin Iwuć

Copyright © FBO Marcin Iwuć, Warszawa 2015

Korekta: Łukasz Mackiewicz

Skład: Michał Barczak

Projekt okładki: Michał Barczak

W publikacji wykorzystano zdjęcia z fotolia.pl/pixabay.com

Niniejsza publikacja może być rozprowadzana i kopiowana wyłącznie w formie dostarczonej przez Wydawcę. Zabronione są jakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgody Marcina Iwucia. Publikacja nie jest przeznaczona na sprzedaż.

Spis treści:

1. WPROWADZENIE 5

2. CZY HISTORIA KREDYTOWA JEST CI W OGÓLE POTRZEBNA? 7

3. CZYM JEST BIK? 10

• Po co tak naprawdę istnieje BIK? 11

• Skąd w BIK biorą się informacje o naszych kredytach i pożyczkach? 11

• Czy wszystkie banki współpracują z BIK? 11

• Kto jest właścicielem BIK? 12

• Czy w Polsce są jakieś inne firmy działające jak BIK? 12

4. JAK DZIAŁA SCORING BIK? 13

• Ile trzeba mieć punktów w BIK, aby dostać kredyt? 17

• Czy brak historii kredytowej w BIK może sprawić, że nie dostanę kredytu hipotecznego? 17

• Jak często jest wyliczana moja ocena punktowa? 18

• Czy wysyłanie zapytań do BIK obniża ocenę punktową? 18

• Czy liczba kredytów oraz ich saldo wpływają na scoring BIK? 18

• Czy liczba punktów BIK zależy od wielkości dochodów i wartości majątku? 19

• Czy spłata zobowiązań przed terminem pozytywnie wpłynie na scoring BIK? 19

5. CO PODWYŻSZA SCORING BIK? 20

6. JAK ZBUDOWAĆ POZYTYWNĄ HISTORIĘ KREDYTOWĄ W BIK PRZED ZACIĄGNIĘCIEM

KREDYTU HIPOTECZNEGO? 22

7. JAK SPRAWDZIĆ SWOJĄ HISTORIĘ KREDYTOWĄ W BIK? 27

8. JAK WYCZYŚCIĆ SWOJĄ HISTORIĘ KREDYTOWĄ W BIK? 31

9. ZAKOŃCZENIE 32

Wprowadzenie

Cześć!

Nazywam się Marcin Iwuć, prowadzę bloga Finanse bardzo osobiste i jestem autorem książki „Jak zadbać o własne finanse?”.

Jeżeli nie znasz jeszcze mojej książki ani bloga, to być może Cię zaskoczę. Otóż jestem zdecydowanym przeciwnikiem zadłużania się na konsumpcję. Uważam, że zaciąganie kredytów i pożyczek, aby kupić telewizor, samochód, pralkę, sfinansować wakacje lub święta czy nawet wyremontować kuchnię, to fatalna decyzja finansowa. Na wydatki tego typu trzeba po prostu odłożyć własne pieniądze. A jeśli nas nie stać? To nie kupujmy. To nie są żadne palące potrzeby, bez zaspokojenia których nie da się żyć, choć wiele reklam sugeruje inaczej. Podobne sprawy finansuje się z własnych, odłożonych pieniędzy. Dzięki temu zapłacimy znacznie mniej, bo raty nie będą drenować naszych kieszeni ani wprowadzać ryzyka do naszego życia. Jestem wrogiem długów konsumenckich, bo one odbierają szanse na finansowe bezpieczeństwo. I kropka.

Dlaczego zatem przygotowałem e-booka na temat BIK i budowania historii kredytowej?

Bo jest to temat ważny dla wielu moich czytelników. Osoby zadłużone pytają mnie o czyszczenie BIK. Czytelnicy przygotowujący się do zaciągnięcia kredytu hipotecznego pytają, czy warto mieć limit w rachunku lub kartę kredytową, aby otrzymać tańszy kredyt. Ktoś inny trafił na czarną listę dłużników i pyta: jak się teraz wywinąć z BIK? Ktoś jeszcze pytał, czy musi udzielać zgody na przekazywanie informacji do BIK. Niedawno dostałem nawet konkretne zapytanie, czy warto ubiegać się o kredyt hipoteczny ze scoringiem poniżej 500 punktów. Pomieszanie z poplątaniem, które pokazuje, jak bardzo mało wiemy o instytucji, jaką jest BIK.

Właśnie dlatego postaram się to wszystko krok po kroku wyjaśnić i uporządkować. Szczególnie że – mimo całej niechęci do zadłużania się – uważam, że zdecydowanie warto zadbać o swoją pozytywną historię w BIK. Jak się za chwilę przekonasz, w wielu sytuacjach może być ona bardzo przydatna.

Ten e-book nie jest wyłącznie owocem mojej wiedzy i własnych doświadczeń. Stworzyłem go w bliskiej współpracy merytorycznej z Biurem Informacji Kredytowej S.A. Wszelkie opinie i poglądy na temat długów to oczywiście moje prywatne przemyślenia, jednak zawartość merytoryczna – dotycząca działania BIK – została skonsultowana z ekspertami tej instytucji.

Jako uzupełnienie zawartych tu treści polecam Ci wysłuchanie naszpikowanego informacjami podcastu na temat BIK. Ma on formę wywiadu, w którym eksperci tej instytucji odpowiadają na pogłębione pytania moich czytelników.

Wywiad znajdziesz pod tym adresem: http://marciniwuc.com/wszystko-o-bik-02/.

A teraz zapraszam Cię bardzo serdecznie do lektury :)

2. Czy historia kredytowa jest Ci w ogóle potrzebna?

Wydawać by się mogło, że temat historii kredytowej oraz BIK dotyczy wyłącznie osób korzystających z kredytów i pożyczek. Sam tak kiedyś myślałem. W rzeczywistości jednak może on Cię dotyczyć również wtedy, gdy z kredytów i pożyczek nie korzystasz. Oto przykładowe sytuacje, w których historia kredytowa i dostęp do informacji w BIK mogą Ci się przydać:

• Starasz się o dowolny produkt kredytowy. Wnioskujesz np. o kartę kredytową, limit zadłużenia w rachunku (debet), pożyczkę, kredyt konsolidacyjny, kredyt hipoteczny. W momencie złożenia przez Ciebie wniosku o taki produkt bank, SKOK czy inna instytucja zwraca się z zapytaniem do BIK o Twoją historię. Jeżeli historii tam nie ma lub jest ona „słaba”, mogą wystąpić dwie sytuacje:

1. Twój wniosek zostanie odrzucony.

2. Wniosek zostanie rozpatrzony pozytywnie, ale zapłacisz wyższe odsetki. W przypadku kredytów hipotecznych to może być kilka, a nawet kilkadziesiąt tysięcy złotych w skali całego okresu kredytowania.

• Dawno spłaciłeś swoje kredyty i zaczynasz już o nich zapominać. Wówczas warto sprawdzić w BIK, czy bank lub inna instytucja, od której kiedyś pożyczałeś, zaktualizowały już informacje w bazie danych i zobowiązania faktycznie zostały zamknięte. Możesz się w ten sposób dowiedzieć, czy Twój rachunek kredytowy nie jest przypadkiem aktywny ze względu na jakąś starą niezapłaconą prowizję.

• Byłeś w związku, który się skończył, lecz wspólny kredyt hipoteczny trwa nadal. To ostatnio dość częsta sytuacja. Umówiliście się, że druga strona zostaje w mieszkaniu, ale sama spłaca kredyt? Albo każdy z Was ma spłacać połowę, ale nie wiesz, czy były partner wywiązuje się ze zobowiązania na czas? Zaglądasz na swój profil w BIK i od razu widzisz, czy spłaty są dokonywane w terminie.

• Poręczyłeś komuś kredyt. To bardzo kiepska decyzja finansowa, ale jeśli już tak się stało, w BIK możesz sprawdzić, czy z poręczonym kredytem wszystko w porządku. To może być recepta w przypadku utrudnionego kontaktu z osobą, której poręczyłeś, czy też sposób na uniknięcie krępujących sytuacji. Co najważniejsze, o trudnościach dowiesz się na długo przed tym, jak skontaktuje się z Tobą dział windykacji lub komornik.

• Starasz się o kredyt hipoteczny, a Twój wniosek jest podejrzanie długo rozpatrywany. Zdarza się, że wniosek ląduje w szufladzie „zapracowanego” doradcy, a Ty słyszysz tylko, że procedura się przedłuża. Jeśli zajrzysz do BIK (lub otrzymasz powiadomienie SMS), dowiesz się, czy wniosek faktycznie trafił do banków, w których miał zostać złożony.

• Zgubiłeś dokumenty – na szczęście tylko na chwilę. Uczciwy znalazca oddał Twój dowód? Świetnie. Wszystkie dane z tego dokumentu mogły jednak trafić w niepowołane ręce i ktoś może łatwo wyłudzić na Twój rachunek kredyt lub pożyczkę. Jeżeli masz dostęp do swojego konta w BIK, o próbie wyłudzenia dowiesz się natychmiast, bo otrzymasz alert SMS lub e-mail. Tylko w 2014 r. wykryto 8814 prób wyłudzenia kredytu. Ilu jeszcze nie wykryto?

• Zgubiłeś dokumenty – i raczej ich nie znajdziesz. Po zalogowaniu się do konta w BIK jednym kliknięciem możesz zastrzec zgubiony dowód osobisty. Ta informacja natychmiast trafi do Systemu DOKUMENTY ZASTRZEŻONE, prowadzonego przez Związek Banków Polskich, a stamtąd – do wszystkich banków, operatorów telefonii komórkowej, Poczty Polskiej i innych uczestników Systemu, takich jak notariusze, hotele, wypożyczalnie czy agencje nieruchomości.

• Chcesz wynająć komuś mieszkanie, ale nie wiesz, czy jest wiarygodny. Możesz poprosić potencjalnego najemcę o tzw. BIK Pass – czyli dokument, który potwierdza dane tej osoby, jej ocenę punktową w BIK i terminowość spłacania kredytów. Jaka jest szansa na to, że na czas otrzymasz czynsz od osoby, która ma kilka zaległych zobowiązań?

Jak widzisz, temat historii kredytowej i danych zgromadzonych w BIK dotyczy znacznie większej liczby osób, niż może się wydawać. Dlatego zdecydowanie warto dowiedzieć się więcej.

3. Czym jest BIK?

Zanim napiszę, czym ten BIK jest, podkreślę, czym nie jest. Otóż BIK nie jest żadną czarną listą dłużników. Bardzo często mylimy BIK, czyli Biuro Informacji Kredytowej, z BIG – przez „G” – czyli Biurem Informacji Gospodarczej. To właśnie do BIG-ów (jest ich kilka) trafiają informacje o naszych zaległościach za rachunki, faktury, a także nieterminowo spłacane kredyty. To BIG-i tworzą wykazy nierzetelnych dłużników, zwane czarnymi listami. Możesz przeczytać o nich tutaj: Kiedy trafisz na czarną listę dłużników?.

W BIK – czyli Biurze Informacji Kredytowej – aż 90% zebranych danych to POZYTYWNA historia kredytowa, czyli rejestr wszystkich spłacanych przez nas rat pożyczek i kredytów, limitów na kartach kredytowych, limitów w rachunku bieżącym i kredytów hipotecznych. Gdy tylko sięgamy po jakikolwiek produkt kredytowy czy nawet składamy wniosek o jego przyznanie, informacja o tym jest przekazywana do BIK przez wszystkie banki i SKOK-i. To po prostu ogromna baza danych na temat wszystkich zobowiązań kredytowych i złożonych wniosków. Masz kartę kredytową? Twoje dane są w BIK. Korzystasz z limitu w rachunku? Twoje dane są w BIK. Spłacasz kredyt hipoteczny? Twoje dane są w BIK. Poręczyłeś komuś kredyt? Twoje dane są w BIK. Itd., itp. Nie jest to zatem żadna czarna lista, a obecność w BIK absolutnie nie stanowi powodu do zmartwień.

W BIK są rejestrowane informacje o spłacanych przez Ciebie kredytach i pożyczkach. Jeśli spłacasz je w terminie – będą to informacje pozytywne. Wszelkie zgłoszone przez wierzycieli informacje o zaległych fakturach, nieopłaconych rachunkach czy abonamentach nie trafiają do BIK, tylko do BIG-ów. Pamiętaj, proszę, o tej różnicy.

A teraz kilka odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania związane z działalnością BIK:

• Po co tak naprawdę istnieje BIK?

Pieniądze znajdujące się w bankach pochodzą przede wszystkim z naszych depozytów (lokat i kont). Bank, który pożycza te pieniądze dalej w formie kredytów i pożyczek, chce mieć – na ile to możliwe –pewność, że oddaje środki do dyspozycji osób wiarygodnych. W skrócie można powiedzieć, że dzięki centralnemu rejestrowi kredytowemu, jakim jest BIK:

- konsumenci mogą pokazać, że są godni zaufania

- banki i SKOK-i mogą sprawdzić, komu warto zaufać.

W ten sposób na rynku kredytowym panuje większa przejrzystość, co pomaga w zwiększeniu bezpieczeństwa pożyczanych środków.

• Skąd w BIK biorą się informacje o naszych kredytach i pożyczkach?

Informacje o naszych kredytach, pożyczkach, złożonych wnioskach kredytowych czy spłacanych ratach trafiają do BIK bezpośrednio z banków i SKOK-ów. BIK działa w oparciu o ustawę Prawo Bankowe, zaś Art. 105 ust. 4 tej ustawy upoważnia BIK do przekazywania danych stanowiących tajemnicę bankową.

• Czy wszystkie banki współpracują z BIK?

Dziś (grudzień 2015 r.) BIK współpracuje ze wszystkim instytucjami z sektora bankowego w Polsce, czyli z:

- 43 bankami komercyjnymi

- 565 bankami spółdzielczymi

- 51 SKOK-ami (łącznie z KSKOK).

Dzięki temu w bazach BIK znajdują się informacje o 23,2 mln osób.

• Kto jest właścicielem BIK?

Pełna nazwa tej instytucji to Biuro Informacji Kredytowej S.A. – czyli spółka akcyjna. Kim są akcjonariusze? To 10 banków i Związek Banków Polskich.

Pełną listę akcjonariuszy znajdziesz tutaj: https://www.bik.pl/wladze-i-akcjonariusze.

• Czy w Polsce są jakieś inne firmy działające jak BIK?

Nie. W Polsce tylko Biuro Informacji Kredytowej S.A. ma uprawnienia do gromadzenia i przetwarzania informacji dotyczących naszych zobowiązań kredytowych.

4. Jak działa scoring BIK?

Najwięcej pytań od osób, które kiedykolwiek zetknęły się z pojęciem BIK, dotyczy tzw. scoringu. Co to właściwie jest i jak działa?

Już w momencie złożenia pierwszego w życiu wniosku o jakikolwiek produkt kredytowy zaczynasz budować swoją historię kredytową w BIK. Informacje o wnioskach kredytowych, przyznanych limitach, kwotach udzielonych kredytów, spłaconych przez Ciebie ratach itp. są przekazywane przez banki i SKOK-i do BIK. Tam są analizowane – i na podstawie danych powstaje właśnie scoring. Zgodnie z definicją BIK:

Scoring jest metodą punktowej oceny ryzyka kredytowego. Polega ona na określeniu wiarygodności kredytowej klienta na podstawie porównania jego profilu z profilem klientów, którzy już otrzymali kredyty. Im bardziej profil danego klienta jest podobny do profilu klientów terminowo spłacających swoje kredyty w przeszłości, tym wyższą ocenę punktową otrzyma ten klient.

Gdyby banki miały za każdym razem szczegółowo analizować każdy kredyt i każdą spłaconą ratę, na decyzję kredytową czekałbyś pewnie wiele miesięcy. Tymczasem zwykle potrzebna jest po prostu szybka informacja: czy dany klient jest wiarygodny, czy nie. Taką syntetyczną informację BIK pokazuje w formie punktów i gwiazdek:

Maksymalnie możemy zatem otrzymać 631 punktów, a minimalnie – 192 punkty. Wyższa ocena punktowa oznacza większe prawdopodobieństwo, że dany klient będzie terminowo spłacał kredyty.

A skąd biorą się punkty? Przydzielane są na podstawie złożonego algorytmu, który uwzględnia bardzo wiele danych. BIK otrzymuje od banków i SKOK-ów miliony informacji o wszystkich osobach korzystających z kredytów i pożyczek. System informatyczny BIK przetwarza otrzymane dane i porównuje, jak zobowiązania są spłacane przez różne osoby. Większość kredytobiorców spłaca zobowiązania sumiennie i terminowo, więc są oni wiarygodni. Ale część zalega ze spłatą lub zaciąga zbyt wiele kredytów i pożyczek.

Postaram się teraz w bardzo uproszczony sposób wyjaśnić Ci mechanizm wyliczania punktów. Załóżmy, że porównujemy dwie grupy:

- osoby, które mają jeden kredyt hipoteczny i kartę kredytową oraz spłacają je regularnie od pięciu lat

- osoby mające od dwóch lat dwie pożyczki konsumenckie i limit w rachunku bieżącym.

Załóżmy teraz, że z analizy wynika, iż w pierwszej grupie bardzo mało kredytobiorców spóźnia się ze spłatą rat, a w drugiej zdecydowanie więcej osób zalega z regulowaniem zobowiązań. Pierwsza grupa ma zatem większą wiarygodność kredytową niż druga, a tym samym należy się jej więcej punktów w ocenie scoringowej.

Tylko co ci inni kredytobiorcy mają wspólnego z nami?

Otóż kiedy my zgłaszamy się do banku po kredyt i składamy wniosek, system BIK dokonuje niejako podwójnej analizy:

1. Najpierw analizowane są wszystkie informacje na temat naszej osobistej historii kredytowej otrzymane z banków i SKOK-ów (badany jest niejako nasz indywidualny profil kredytowy).

2. Następnie taki profil jest porównywany z milionami profili klientów już znajdujących się w bazie BIK, którym wcześniej udzielono kredytów.

Na tej podstawie system BIK przyznaje nam punkty i gwiazdki, których liczba (w dużym uproszczeniu) zależy od dwóch kluczowych elementów:

1. Tego, jak wygląda nasza indywidualna historia kredytowa.

2. Tego, na ile nasz indywidualny profil kredytowy jest podobny do profili innych klientów spłacających kredyty.

Zwróć zatem uwagę, że Twoja ocena punktowa w BIK zależy nie tylko od tego, jak Ty spłacałeś w przeszłości swoje kredyty, ale również od tego, jak spłacali zobowiązania inni klienci, podobni do Ciebie pod względem profilu kredytowego. Działa to analogicznie jak w znanych Ci świetnie komunikacyjnych polisach OC. Kiedy jesteś świeżo upieczonym kierowcą, to choćbyś jeździł bardzo ostrożnie, zapłacisz wyższą składkę za OC niż Twój bardziej doświadczony kolega. I to nawet wtedy, gdy – w przeciwieństwie do Ciebie – on lubi szarżować za kierownicą. To właśnie dlatego, że firmy ubezpieczeniowe również stosują modele scoringowe i z ich analiz wynika, że mniej doświadczeni kierowcy częściej powodują wypadki.

Wpływ innych kredytobiorców, złożoność samego algorytmu i wyliczanie oceny punktowej na bazie różnych danych sprawiają, że nie da się jednoznacznie powiedzieć, o ile zmieni się Twoja ocena punktowa, gdy coś konkretnego zrobisz. Może się zdarzyć, że w danym momencie będą występować zjawiska, z których jedno wpłynie na ocenę punktową pozytywnie, a inne – negatywnie. Na przykład: spłacisz w terminie ratę kredytu hipotecznego (wpływ pozytywny), ale jednocześnie wykorzystasz cały dostępny limit na karcie kredytowej (wpływ negatywny). Do tego możesz „przeskoczyć” do innej grupy wiekowej i w Twojej historii wygaśnie jakieś nieterminowo obsługiwane zobowiązanie. Wszystko to wpłynie na Twoją ocenę punktową, a jej wysokość będzie wypadkową tych wszystkich zdarzeń. Dlatego nie sposób jednoznacznie określić, o ile punktów zmieni się Twój scoring w danej sytuacji.

Wiadomo jednak, co ma największą wagę przy wyliczaniu scoringu:

1. jakość kredytów: 76%

2. aktywność kredytowa: 11%

3. wykorzystanie limitów kredytów: 8%

4. ubieganie się o kredyty: 5%.

• Jakość kredytów – to absolutnie najważniejszy parametr. Przez jakość kredytów rozumie się przede wszystkim terminowość spłacania rat. Jeżeli regulujesz je w terminie, wpływa to pozytywnie na Twoją historię kredytową. Jeżeli się spóźniasz, wpływ jest bardzo negatywny.

• Aktywność kredytowa – czyli liczba obecnie posiadanych i spłaconych do tej pory kredytów. Jeśli od dawna terminowo spłacasz kredyty, a informacje o tym znajdują się w BIK, będzie to miało wpływ pozytywny. Jeżeli natomiast zaciągasz zbyt dużo kredytów w krótkim czasie, zostanie to uznane za zachowanie ryzykowne i będzie miało wpływ negatywny.

• Wykorzystanie limitów kredytowych – to sprawa często źle rozumiana. Korzystasz z karty kredytowej albo limitu w rachunku, aby poprawić swoją ocenę punktową w BIK? Uważaj, bo jeśli limity kredytowe wykorzystujesz często i w całości, niekorzystnie wpłynie to na Twoją ocenę. Dlatego nie wykorzystuj limitów „pod kurek”.

• Ubieganie się o kredyty – czyli składanie wniosków kredytowych. Jeśli w krótkim czasie będziesz ubiegać się o kredyt w kilku bankach, będzie to miało negatywny wpływ na Twoją ocenę punktową. Z perspektywy systemu BIK może to wyglądać tak, jakby kolejne banki z jakichś przyczyn odmawiały Ci kredytów, więc pewnie jesteś ryzykownym klientem. W tej sytuacji Twoja ocena punktowa może nieco ucierpieć. Zwróć jednak uwagę, że ten element to tylko 5% całkowitej oceny punktowej w BIK.

W kolejnych rozdziałach napiszę dokładniej, co wpływa pozytywnie, a co – negatywnie na ocenę punktową w BIK. Najpierw jednak zamieszczę odpowiedzi na najczęstsze pytania moich czytelników związane ze scoringiem BIK.

• Ile trzeba mieć punktów w BIK, aby dostać kredyt?

Zacznijmy od sprawy najważniejszej – to BANK, a nie BIK decyduje o udzieleniu kredytu. Podejmując decyzję kredytową, bank bierze pod uwagę wiele elementów, w tym:

- naszą zdolność kredytową – czy generujemy wystarczająco duże dochody, aby po pokryciu kosztów życia stać nas było na obsługę rat?

- nasz majątek, który może stanowić zabezpieczenie kredytu

- naszą wiarygodność kredytową i inne zobowiązania.

BIK dostarcza bankowi informacji zawartych w trzecim punkcie – czyli o liczbie i rodzaju zobowiązań oraz naszej wiarygodności kredytowej. Liczba punktów w BIK to tylko jeden z elementów uwzględnianych przez bank w momencie udzielania kredytu. Każdy bank może mieć w tym zakresie inne wewnętrzne kryteria. W jednym otrzymasz kredyt, gdy masz 400 punktów, a w innym – dopiero gdy zgromadzisz ich 500. Jeśli słyszysz w banku, że nie dostaniesz kredytu, bo „wyszedł Ci słaby BIK” (a tak czasem się zdarza), możesz zalogować się do swojego konta w portalu BIK i sprawdzić, jakie informacje się tam znajdują.

• Czy brak historii kredytowej w BIK może sprawić, że nie dostanę kredytu hipotecznego?

Tak. Potwierdzają to odpowiedzi na zapytania, które wysłałem do kilku polskich banków. Pytałem konkretnie o kredyt hipoteczny i jedno z pytań brzmiało tak: Czy brak jakiejkolwiek historii w BIK jest przesłanką do uzyskania gorszych warunków udzielenia kredytu hipotecznego? Większość odpowiedzi brzmiała następująco: Nie, ale może mieć wpływ na decyzję, czy bank w ogóle udzieli finansowania.

• Jak często jest wyliczana moja ocena punktowa?

Nie jest ona wyliczana na bieżąco, tylko w momencie, w którym do bazy BIK wpływa zapytanie. Najczęściej dzieje się to w trzech sytuacjach:

1. Gdy staramy się o jakiś kredyt, składamy wniosek w banku i bank wysyła stosowne zapytanie do BIK, aby sprawdzić naszą wiarygodność. Przyjmijmy umownie, że jest to zapytanie o statusie „Wniosek”.

2. Gdy bank, w którym mamy już kredyt, chce sprawdzić, czy wszystko u nas w porządku i czy nie zalegamy z ratami u innych kredytodawców (monitoring), również może wysłać zapytanie do bazy BIK. Ma ono status „Zarządzanie klientem”.

3. Gdy my sami logujemy się do swojego konta w BIK i składamy dyspozycję obliczenia oceny punktowej, także generujemy zapytanie. Taki status nazwijmy roboczo „Zapytanie własne”.

• Czy wysyłanie zapytań do BIK obniża ocenę punktową?

Wpływ na ocenę punktową mają tylko zapytania o statusie „Wniosek” – czyli te wysłane do BIK przez bank lub SKOK w momencie, w którym ubiegamy się o jakiś produkt kredytowy. Jeśli w krótkim czasie składamy dużo wniosków o kredyt w różnych bankach, a te wysyłają zapytanie do bazy BIK o naszą ocenę punktową, będzie to miało wpływ negatywny. Nasza ocena punktowa może się wówczas obniżyć o maksymalnie 5%.

• Czy liczba kredytów oraz ich saldo wpływają na scoring BIK?

Tak. Jeśli masz np. kartę kredytową, którą wykorzystujesz w sposób umiarkowany, oraz terminowo spłacasz raty kredytu hipotecznego – wpływ będzie pozytywny. Jeżeli jednak zaciągnąłeś dużo kredytów i pożyczek – wpływ będzie negatywny. Również jeżeli masz przyznane limity kredytowe (w postaci karty kredytowej czy limitu w rachunku) i często w całości je wykorzystujesz, niekorzystnie wpłynie to na Twoją ocenę punktową.

• Czy liczba punktów BIK zależy od wielkości dochodów i wartości majątku?

Nie. Te elementy wpływają na Twoją zdolność kredytową ocenianą przez banki, ale nie na wiarygodność kredytową. Ocena punktowa powstaje na podstawie Twojej historii kredytowej i porównania z innymi, podobnymi do Ciebie kredytobiorcami.

• Czy spłata zobowiązań przed terminem pozytywnie wpłynie na scoring BIK?

W scoringu BIK nadpłata traktowana jest jak spłata kredytu w terminie. Wpływa więc na Twoją historię kredytową dokładnie tak samo jak zwykłe raty spłacane w terminie. Nie otrzymasz „ekstra premii” za to, że pozbyłeś się kredytu przed terminem. Ja oczywiście zachęcam Cię z całych sił do jak najszybszej spłaty kredytów, bo najcenniejszą „ekstra premią” jest wolność od drenujących kieszenie rat :)

5. Co podwyższa scoring BIK?

Po przeczytaniu wcześniejszych rozdziałów wiesz doskonale, że na Twoją ocenę w BIK wpływa równocześnie wiele elementów. Postarajmy się teraz wyliczyć te, które będą miały wpływ pozytywny:

- Spłacanie wszystkich kredytów i pożyczek w terminie. To zdecydowanie najważniejszy czynnik! Jeżeli tego przypilnujesz, reszta będzie mieć zdecydowanie mniejsze znaczenie.

- Długa historia poprawnie spłacanych kredytów. W momencie, gdy całkowicie spłacisz jakiś kredyt, informacje o nim nie są już brane pod uwagę przy obliczaniu Twojej oceny punktowej. Chyba że wyślesz do BIK Oświadczenie o udzieleniu zgody ogólnej, które pozwala na przetwarzanie również danych dotyczących wygasłych zobowiązań. Więcej na ten temat w dalszej części e-booka.

- Stosunkowo mała liczba zobowiązań. Jeśli masz dwa produkty kredytowe (np. kredyt hipoteczny i kartę kredytową), które spłacasz terminowo, będziesz mieć zapewne lepszy scoring, niż gdybyś spłacał tylko jeden kredyt. Ale… jeżeli będziesz mieć już kilka kredytów, a do tego zakupy na raty i jeszcze coś komuś poręczysz – Twoja ocena punktowa z pewnością ucierpi.

- Niewielkie wykorzystanie limitów kredytowych. Gdy masz kartę kredytową czy limit w rachunku bankowym, ale z nich nie korzystasz, nie buduje to Twojej historii kredytowej. Owszem, w BIK będzie informacja o tym, że banki przyznały Ci takie produkty, ale nie pojawi się historia spłat. Jeśli jednak będziesz korzystał z produktów mądrze i z umiarem (wykorzystując limity tylko częściowo i zawsze spłacając je w terminie), wpływ na Twoją historię kredytową będzie pozytywny. Pod żadnym pozorem nie przekraczaj przyznanych Ci limitów kredytowych.

W tym miejscu muszę zrobić bardzo ważne zastrzeżenie. Jak napisałem we wstępie do tego e-booka, jestem przeciwnikiem wszelkich form zadłużania się na konsumpcję, o czym wielokrotnie pisałem na blogu. Dlatego chciałbym, żebyś potrafił odróżnić dwie sprawy:

- zachowania, które pozytywnie wpływają na Twoją historię kredytową w BIK

- zachowania, które pozytywnie wpływają na stan Twoich finansów.

W pewnych sytuacjach te sprawy mogą być ze sobą zupełnie sprzeczne. Pamiętaj, proszę: jeśli chcesz się bogacić, Twoim prawdziwym celem jest zwiększanie ilości posiadanych pieniędzy, a nie maksymalizacja liczby punktów w BIK. Jeżeli będziesz wydawał więcej, niż zarabiasz, a niedobór pokrywał kolejnymi kredytami i pożyczkami, Twoja historia kredytowa może być świetna, ale będziesz biednym człowiekiem. Pod żadnym pozorem Cię do tego nie namawiam, a moje zdanie na temat kredytów i pożyczek dokładnie poznasz za sprawą tego artykułu: Ugotujesz się jak żaba, czyli długi w naszych głowach.

Istnieją jednak liczne sytuacje, w których pozytywna historia kredytowa jest bardzo przydatna i może wpłynąć na stan Twoich finansów zdecydowanie pozytywnie. Kilka spośród takich sytuacji wymieniłem we wstępie. Należy do nich przygotowanie się do zaciągnięcia kredytu hipotecznego – i właśnie o tym jest kolejny rozdział.

6. Jak zbudować pozytywną historię kredytową w BIK przed zaciągnięciem kredytu hipotecznego?

Wyraźnie odróżniam kredyt hipoteczny od innych zobowiązań zaciąganych przez osoby fizyczne. Jeśli zaciągniemy go mądrze, może to być bardzo sensowna decyzja finansowa. Mądre zaciągnięcie kredytu hipotecznego to oczywiście temat na osobny e-book. Najważniejsze jest to, że nie wydajemy pożyczonych pieniędzy na bzdury, które tracą na wartości, tylko na nieruchomość. O ile kupimy ją rozsądnie, nie tylko zapewni ona naszej rodzinie dach nad głową, ale również ma spore szanse na stopniowe zwiększanie swojej wartości. Jeden z moich ważniejszych artykułów o kredycie hipotecznym znajdziesz tutaj: Kredyt hipoteczny. Dlaczego 30 lat to kiepski pomysł?.

Kredyt hipoteczny opiewa na ogromną kwotę i jest zaciągany na wiele lat, więc musisz się bardzo rzetelnie przygotować. Najważniejszym elementem przygotowania jest oczywiście zbudowanie solidnego wkładu własnego (na własne mieszkanie powinien on wynosić moim zdaniem min. 20% wartości nieruchomości). Ale istotną częścią przygotowań może być również zbudowanie pozytywnej historii kredytowej w BIK – a to przynajmniej z trzech powodów:

1. Brak historii kredytowej w BIK może być dla banku przesłanką , aby odmówić Ci udzielenia kredytu.

2. Pozytywna historia kredytowa może przyczynić się do tego, że w niektórych bankach otrzymasz nieco bardziej atrakcyjne warunki cenowe (obniżenie marży kredytu).

3. Kiepska historia kredytowa pozbawi Cię możliwości zaciągnięcia takiego kredytu lub będziesz musiał zapłacić wyższe odsetki (wyższa marża).

Nieprzypadkowo używam określeń „może być przesłanką” i „w niektórych bankach”. Przygotowując się do napisania tego e-booka, rozesłałem do kilku banków zapytanie w tej sprawie. Otrzymałem odpowiedzi od pięciu z nich (mBank, ING Bank Śląski, Millenium Bank, Eurobank, Getin Noble Bank) i z tych odpowiedzi wynika, że banki podchodzą do sprawy indywidualnie – nie ma tu żadnych sztywnych reguł. Z odpowiedzi wynikało również jasno, że pozytywna historia kredytowa w BIK w momencie starania się o kredyt hipoteczny zawsze będzie działała na Twoją korzyść. Dlatego podzielę się z Tobą kilkoma pomysłami, jak można sobie pomóc.

• Krok 1: Sprawdź swoją historię kredytową w BIK. Być może już teraz jest ona świetna i wcale nie będziesz musiał nadmiernie się gimnastykować? Nie musisz nawet wychodzić z domu, wystarczy, że otworzysz swoje konto na portalu BIK. W tym celu potrzebujesz jedynie dostępu do internetu, aby dokonać przelewu weryfikującego z Twojego banku, oraz skanu (lub po prostu zdjęcia zrobionego telefonem komórkowym) dowodu osobistego. Mnie aktywacja konta w BIK zajęła dokładnie 15 minut. Bardzo wiele informacji uzyskasz zupełnie za darmo, a za 79 zł/rok (oczywiście w każdej chwili możesz zrezygnować) otworzysz konto Premium, które pozwoli Ci wygenerować m.in. Profil Kredytowy Plus (12 razy w roku) i BIK Pass (3 razy w roku) oraz korzystać z Alertów BIK. Więcej informacji na temat różnych dostępnych opcji i cen znajdziesz tutaj: https://www.bik.pl/porownanie-kont-bik.

Ten krok jest bardzo ważny również z innego powodu. Pozwoli Ci on sprawdzić przed złożeniem wniosku kredytowego w danym banku, czy w Twojej historii kredytowej nie ma żadnych przykrych niespodzianek. Być może jesteś przekonany, że kredyt sprzed dwóch lat został spłacony, tymczasem jakaś naliczona prowizja powoduje, że ma on ciągle status aktywny, a zaległości psują Twoją historię. Albo kilka tygodni temu zamknąłeś kartę kredytową w innym banku, ale on nie przekazał jeszcze informacji do BIK, co może obniżyć Twoją zdolność kredytową. Takie sprawy trzeba koniecznie wyprostować przed złożeniem wniosku o kredyt hipoteczny.

• Krok 2: Udziel tzw. zgody ogólnej na przetwarzanie Twoich danych przez BIK. Bez niej BIK ma następujące dane:

- wszystkie informacje (pozytywne i negatywne) na temat Twoich otwartych zobowiązań

- negatywne informacje na temat zobowiązań już spłaconych, jeśli opóźnienie w spłacie którejś z rat przekroczyło 60 dni.

Dzieje się tak, ponieważ w momencie uzyskania od banku informacji o spłacie danego zobowiązania BIK nie może go dalej przetwarzać i wykorzystywać do obliczania Twojej oceny punktowej. W ten sposób tracisz argument w postaci pozytywnej części historii o spłaconych zobowiązaniach. Jeżeli chcesz, żeby już zamknięte, a terminowo spłacane w przeszłości kredyty, karty kredytowe czy zakupy na raty były brane pod uwagę, pobierz ten formularz, wypełnij go i wyślij listem poleconym na adres:

Biuro Informacji Kredytowej S.A.

Centrum Obsługi Klientów

ul. Postępu 17A

02-676 Warszawa

Jeśli w przyszłości z jakichś powodów dojdziesz do wniosku, że nie chcesz już, aby BIK przetwarzał Twoje dane po spłacie zobowiązań, zgodę możesz w każdej chwili wycofać.

• Krok 3: jeżeli nigdy nie korzystałeś z żadnych produktów kredytowych, teraz jest na to czas. Nie ukrywam, że to najtrudniejszy z mojego punktu widzenia element całego planu. Jako zagorzały zwolennik życia bez długów, zawsze namawiam do pozbywania się ich. W tym jednym przypadku muszę jednak przyznać, że BARDZO OSTROŻNE skorzystanie z produktów kredytowych w celu zbudowania historii kredytowej może mieć sens. Musisz to jednak robić BARDZO OSTROŻNIE, bo jeśli popełnisz błąd, to zamiast powiększyć swoje szanse na kredyt hipoteczny, popsujesz sobie historię.

Moim zdaniem takie skorzystanie nie powinno oznaczać zadłużania się. Można tego dokonać, jeśli najpierw zgromadzi się oszczędności, które w każdej chwili pozwolą na natychmiastową spłatę kredytów zaciągniętych w celu zbudowania historii kredytowej. Aby zbudować przyzwoitą historię w BIK, w zupełności wystarczą dwa produkty. Ja korzystałbym z nich w jednej z poniższych konfiguracji:

Opcja 1: dwie karty kredytowe w dwóch bankach. Korzystaj z nich, kiedy płacisz za różne usługi i towary, i zawsze terminowo spłacaj zadłużenie do zera. Dzięki temu nie zapłacisz żadnych odsetek, a w większości banków nie poniesiesz również opłaty za kartę. To pozwoli Ci budować historię kredytową praktycznie za darmo. Praktycznie, bo ceną będzie pilnowanie limitów. Nie wykorzystuj ich „pod kurek”.

Opcja 2: karta kredytowa + niewielki limit zadłużenia w rachunku bankowym. Jak korzystać z karty, już wiesz. W przypadku limitu najlepiej poszukać promocji, w której jest on udzielany bez prowizji. Aby mogła powstać historia kredytowa z nim związana, musisz kilka razy częściowo go wykorzystać. Możesz przykładowo przelać środki z rachunku podstawowego na konto oszczędnościowe i „debetować” rachunek główny przez kilka dni, wykorzystując tylko część limitu. Następnie przelej środki z powrotem, bo za wykorzystany limit płacisz odsetki za każdy dzień.

Opcja 3: karta kredytowa + kupno czegoś na raty 0%. Czasami (choć znacznie rzadziej, niż się wydaje) faktycznie trafiają się raty „prawdziwe 0%”. Ale musisz bardzo uważać na różnego rodzaju pułapki i dodatkowe koszty w postaci ubezpieczeń i srogich kar za najdrobniejsze nawet potknięcie. Z ogromną uwagą przeczytaj wszystkie dokumenty. I jeszcze sprawa oczywista: kup tylko to, co jest Ci naprawdę potrzebne i co normalnie kupiłbyś po prostu za gotówkę. Nabywając rzeczy, których nie potrzebujesz, wyrzucasz pieniądze w błoto.

Najbardziej polecałbym opcję 1.

Krok 4: kiedy bank wypłaci Ci już kredyt hipoteczny, jak najszybciej pospłacaj i pozamykaj niepotrzebne zobowiązania. O tym kroku wiele osób zapomina. Możesz zostawić sobie kartę kredytową, która dobrze się sprawdza jako środek płatniczy. Ale wszelkie limity w rachunku, inne pożyczki albo kredyty zamknij jak najszybciej. Spłata kredytu hipotecznego i korzystanie z karty kredytowej w zupełności wystarczą, aby budować świetną historię w BIK. Niczego innego w tym celu nie potrzebujesz.

7. Jak sprawdzić swoją historię kredytową w BIK?

Moim zdaniem każdy przynajmniej raz na pół roku powinien zajrzeć do swojej historii kredytowej w BIK i zorientować się, co tam widnieje. Tym bardziej że zgodnie z prawem raz na sześć miesięcy możesz całkowicie bezpłatnie pobrać tzw. Informację Ustawową BIK, która zawiera wszystkie informacje o Tobie przekazywane przez banki do BIK. Nie ma tam wprawdzie oceny punktowej, ale zobaczysz informacje o wszystkich swoich zobowiązaniach. Dla mnie to naturalny element finansowej higieny. Skoro dane na mój temat, od których dużo może zależeć, są zbierane i przetwarzane, chcę mieć całkowitą pewność, że wszystko jest tam w porządku i że informacje są prawidłowe.

Jeśli wybierasz się po jakikolwiek produkt kredytowy do banku, naturalnym krokiem powinno być sprawdzenie swojego scoringu w BIK. Dzięki temu masz pewność, że wszystko będzie w porządku i nie narazisz się na mętne tłumaczenia w rodzaju „BIK nie wyszedł”. Dostęp do oceny punktowej trochę jednak kosztuje. Aby go otrzymać, należy pobrać tzw. Profil Kredytowy Plus. Jednorazowy koszt to 36 zł, a jeżeli potrzebujesz częstszego dostępu do informacji, możesz wykupić konto Premium za 79 zł, umożliwiające pobranie 12 raportów w ciągu roku. Szczegóły na temat opcji dostępnych w portalu BIK znajdziesz tutaj: https://www.bik.pl/porownanie-kont-bik.

Oto wybrane informacje, jakie znajdziesz w swoim Profilu Kredytowym Plus (grafiki pochodzą z przykładowego profilu zamieszczonego na stronach BIK):

• Wszystkie Twoje zobowiązania w trakcie spłaty wraz z ich obecnym statusem.

• Zobowiązania, w których nie jesteś już stroną umowy – np. te, w których byłeś poręczycielem, ale przestałeś być stroną umowy.

• Zobowiązania zamknięte – czyli spłacone kredyty i pożyczki wraz z ich statusem.

• Zapytania kredytowe – z tej części dowiesz się o Twoich złożonych wnioskach kredytowych.

• Zapytania monitorujące i związane z zarządzaniem klientem – sprawdzisz, które banki i kiedy sprawdzały informacje na Twój temat w BIK, aby zweryfikować, czy wszystko u Ciebie w porządku, lub przygotować dodatkową ofertę kredytową.

• I oczywiście: Twoja ocena punktowa wraz z liczbą gwiazdek.

Po kliknięciu w link „zobacz” w kolumnie „Szczegóły” otrzymasz dodatkowe informacje na temat każdego zobowiązania czy zapytania. Wygląda to następująco:

W ten sposób możesz szybko i bardzo wygodnie zweryfikować, czy wszystkie informacje na Twój temat przekazane do BIK są aktualne i prawidłowe oraz jak wygląda Twoja ocena punktowa.

8. Jak wyczyścić swoją historię kredytową w BIK?

Co zrobić w sytuacji, gdy gdzieś po drodze zaliczyłeś wpadkę, spóźniłeś się ze spłatą jakichś zobowiązań i Twoja ocena w BIK mocno ucierpiała? Gdy w wyszukiwarce internetowej wpiszesz hasło „czyszczenie BIK”, natychmiast pojawią się liczne oferty najróżniejszych firm oferujących usługi polegające na rzekomym szybkim poprawieniu Twojej historii kredytowej. Te firmy chcą, abyś udzielił im pełnomocnictwa i zapłacił – a resztę obiecują zrobić za Ciebie.

Przyjrzyjmy się temu bliżej, bo podobne usługi słono kosztują, a przecież możesz w prosty sposób sam sobie poradzić.

Najważniejsza sprawa: nie usuniesz wszystkich informacji z BIK. Te o Twoich obecnych kredytach i pożyczkach i tak będą widoczne aż do momentu całkowitej spłaty.

Historia, którą możesz usunąć, to informacje dotyczące zobowiązań już spłaconych. Wycofanie lub brak tzw. zgody ogólnej na przetwarzanie danych przez BIK spowodują, że w chwili zamknięcia danego zobowiązania BIK nie będzie mógł udostępniać bankom informacji o nim – chyba że miałeś zaległości przekraczające 60 dni. W takiej sytuacji historia zobowiązania będzie widoczna dla banków nawet bez Twojej zgody.

Co zatem daje wycofanie zgody ogólnej?

Po pierwsze: usuwa całą POZYTYWNĄ historię dotyczącą już spłaconych zobowiązań. Po drugie: i tak zostawia całą negatywną historię dotyczącą zobowiązań z zaległościami przekraczającymi 60 dni. Jedyna korzyść z cofnięcia zgody to wymazanie zobowiązań, w których wystąpiły zaległości krótsze niż 60 dni. Zwróć jednak uwagę, że wraz z nimi zniknie cała pozytywna historia wszystkich pozostałych zakończonych zobowiązań. Ponadto zaległości do 60 dni (te, które znikną) mają mniejszy wpływ na ocenę Twojej wiarygodności niż zaległości przekraczające 60 dni, których i tak z BIK usunąć się nie da.

Im więcej czasu upłynęło od opóźnienia, tym szybciej Twoja ocena punktowa będzie się poprawiać. Nieterminowa spłata ma na nią największy wpływ w pierwszych 12 miesiącach. Z upływem czasu ten wpływ maleje, a po około 3 latach od momentu uregulowania zaległej kwoty opóźnienie w zasadzie przestaje rzutować na Twoją ocenę punktową.

A co w sytuacji, gdy w Twojej historii kredytowej znajdują się błędne lub nieaktualne informacje? Wówczas wystarczy skontaktować się z bankiem lub SKOK-iem, który te dane przesłał (będziesz to widział na swoim koncie w BIK), i zażądać natychmiastowej aktualizacji. Obecnie instytucje finansowe robią to szybko i sprawnie.

I tyle. Nie potrzebujesz zewnętrznej pomocy za grube pieniądze.

9. Zakończenie

Mam nadzieję, że ten e-book okazał się dla Ciebie przydatny, pomógł Ci w zrozumieniu i usystematyzowaniu informacji na temat BIK oraz jego wpływu na Twoje finanse. Raz jeszcze zachęcam Cię bardzo serdecznie do wysłuchania podcastu, który będzie świetnym uzupełnieniem tej lektury. Znajdziesz go tutaj: http://marciniwuc.com/wszystko-o-bik-02/.

Na zakończenie mam jeszcze do Ciebie ogromną prośbę: podziel się tym e-bookiem ze znajomymi. Prześlij go dalej, poleć na Facebooku i pomóż mi w szerzeniu zdrowego rozsądku w podejściu do własnych finansów.

Życzę Ci samych udanych decyzji finansowych i bardzo serdecznie Cię pozdrawiam :)

Table of Contents

ebook_bik